VQV-TẠP GHI

  TÌM HIỂU PHÊ BÌNH HẬU NHÂN (Võ Quốc Việt) * Trong bối cảnh văn hóa đại chúng thế kỷ XXI, văn học cộng hưởng thực tiễn toàn cầu hóa, số hóa, công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Thời đại mà Stefan Herbrechter tạm gọi “hậu văn học” - thời đại mà việc tiếp cận của phê bình hậu nhân “ vừa nhận diện vừa thận trọng đối với xu hướng đương thời trong việc rời bỏ phương tiện và định chế trung tâm của văn chương thuộc về chủ nghĩa nhân văn, với tất cả những dính líu về xã hội-kinh tế-văn hóa-chính trị, với thiết chế quyền lực và thẩm mỹ của nó đằng sau đó ” [1] . Bấy giờ phê bình hậu nhân tiếp cận diễn ngôn nghệ thuật xuyên phương tiện ở một số khía cạnh: không gian hậu nhân (posthuman space), chủ thể hậu nhân (posthuman subject), hình tượng lệch chuẩn (eccentric image). Trong đó, chủ thể hậu nhân (posthuman subject) cơ hồ tương liên với khái niệm thực thể thông tin vật chất (informational-material entity [2] ) của Katherine Hayles trong  How We Became Posthuman . Đặc điểm của thực...

  PHÁC THẢO VĂN HỌC HẬU NHÂN (Võ Quốc Việt) Hậu nhân luận (posthumanism) có thể xem như hồi ứng, rà soát, tiếp nối, dịch chuyển, tái tạo nhân bản luận (vốn dựa trên quan niệm con người trung tâm: humancentricism / Anthropocentrism/ homocentricism ). Đây là trào lưu tư tưởng chí ít khởi hoạt từ giữa thế kỷ XX, ngày càng định hình ở nửa cuối thế kỷ XX và phát triển rộng rãi đầu thế kỷ XXI. Bấy giờ, dưới cái nhìn Hậu nhân luận, con người không còn là con người như vốn được biết từ trước đến nay. Bản thân trào lưu này bao gồm nhiều chiều kích giải luận khác nhau. Hậu nhân luận còn được xem như có liên hệ hoặc thù thuộc phạm vi nghiên cứu của Tương lai học (Futures studies/ futurology). Bản thân nó bao gồm quá trình vận động đồng thời: giải nhân tính hóa-dịch nhân tính hóa-tái nhân tính hóa. Theo đó, bài viết bàn luận về hậu nhân luận như trào lưu tư tưởng phương Tây đương đại; như quá trình hậu nhân hóa (posthumanisation) hay văn học hậu nhân (posthumanist literature); và hậu nhân luận...

    NGHIỆT TỬ CỦA BẠCH TIÊN DŨNG VÀ VĂN XUÔI HIỆN ĐẠI ĐÀI LOAN THẬP NIÊN 1950-1980 (Võ Quốc Việt) Thông qua “ Nghiệt tử ” của Bạch Tiên Dũng, bài viết phác họa và trình bày quá trình vận động của văn học hiện đại Đài Loan. Dựa trên quan điểm tự sự học hậu hiện đại, chúng tôi làm rõ thêm vài khía cạnh của văn xuôi hiện đại Đài Loan thập niên 1950 đến 1980. Từ đó, phương pháp phân tích và so sánh văn học hướng đến mục đích phát hiện đặc trưng tương đồng và khác biệt giữa văn xuôi hiện đại Đài Loan và văn xuôi đô thị miền Nam Việt Nam (1954-1975) (trường hợp Bạch Tiên Dũng cùng tạp chí Văn học hiện đại và Mai Thảo với tạp chí Sáng tạo). Việc này khả dĩ mang lại cái nhìn thấu đáo hơn về sự nghiệp văn học Bạch Tiên Dũng và tầm vóc của tiểu thuyết Nghiệt tử , đồng thời góp phần đưa văn học Đài Loan đến gần hơn với độc giả Việt Nam, cũng như gợi mở cái nhìn rộng hơn về quá trình hiện đại hóa văn chương ở khu vực Đông Á nửa sau thế kỷ XX. 1.       ...